Promotie Renz Klomberg: ‘Real-world data als sleutel tot betere zorg voor kinderen met IBD’

auteur: Angela Severs

Op 11 juni 2025 promoveerde arts-onderzoeker Renz Klomberg aan het Erasmus MC in Rotterdam op zijn proefschrift “Real-world data in pediatric inflammatory bowel disease”. Zijn bevindingen hebben inmiddels geleid tot aanpassing van een internationale richtlijn, waarin tromboseprofylaxe nu wordt geadviseerd voor álle kinderen in het ziekenhuis opgenomen met actieve colitis ulcerosa – ongeacht leeftijd of bijkomende risicofactoren. Ook toont hij aan dat vroegtijdige behandeling met anti-TNF-therapie kort na diagnose bij kinderen met de ziekte van Crohn tot betere behandeluitkomsten leidt, vooral bij hoogrisicopatiënten.

'In Nederland worden jaarlijks circa 300 kinderen met IBD gediagnosticeerd'.¹ Klomberg: ‘Bij ongeveer 10-20% van de patiënten met IBD wordt de diagnose op de kinderleeftijd of in de adolescentie gesteld. Met een prevalentie van ongeveer 2 op de 10.000 valt het officieel onder de zeldzame ziekten, maar is dus een aandoening die toch wel regelmatig voorkomt.’ Volgens Klomberg is het ongunstig om jong IBD te krijgen. ‘Bij kinderen heeft IBD over het algemeen een wat ernstiger beloop. Er is vaker sprake van chronisch actieve ziekte, die moeilijker te behandelen is en met grotere kans dat chirurgie nodig is.’² Daarbij komt dat er bij kinderen nog weinig onderzoek is gedaan naar de effectiviteit van behandelingen. ‘Gerandomiseerde gecontroleerde studies (RCT’s, red.) zijn lastig uit te voeren bij kinderen met IBD’, licht Klomberg toe. ‘De groep beschikbare patiënten is klein en er zijn ethische bezwaren, bijvoorbeeld bij het krijgen van toestemming en rondom het gebruik van placebo’s en invasieve procedures als endoscopie.’ Het gevolg is dat effectieve medicijnen voor volwassenen met IBD vaak pas jaren later voor kinderen goedgekeurd worden, met gemiddeld meer dan 8 jaar vertraging. Ook is er weinig onderzoek dat verschillende behandelingen bij kinderen met elkaar vergelijkt. Daarom heeft Klomberg zijn onderzoek gericht op real-world data. Hierbij worden gegevens over de zorg van patiënten routinematig verzameld als onderdeel van de gewone zorg, bijvoorbeeld uit patiëntendossiers. Klomberg: ‘Het grote voordeel van real-world studies is dat het voor patiënten veel laagdrempeliger is om mee te doen aan het onderzoek, aangezien er voor hen weinig verandert door deelname. Ze krijgen geen extra invasieve procedures zoals bloedafnames of extra scopieën of andere behandeling opgelegd, zoals bij RCT’s, maar worden gewoon gevolgd tijdens hun normale behandeling. Real-world studies geven dus de echte dagelijkse praktijk weer, inclusief nuances die bij de zorg komen kijken. Dit in tegenstelling tot RCT’s, waar vaak hele strakke protocollen gelden.’

‘Het grote voordeel van real-world studies is dat het voor patiënten veel laagdrempeliger is om mee te doen’

Veneuze trombose

Klomberg verzamelde en analyseerde data uit de zogenoemde PIBD-SETQuality Safety Registry Study. Dit is een internationale prospectieve real-world data studie, gecoördineerd door het Erasmus MC in Rotterdam. In een periode van 6,5 jaar rapporteerden 220 kinderMDL-artsen uit 167 centra in 36 landen ernstige maar zeldzame bijwerkingen of complicaties bij hun patiënten. Denk aan veneuze trombose, ernstige nierinsufficiëntie, opportunistische infecties en kanker. Klomberg: ‘Dit ging heel laagdrempelig via een korte, digitale enquête waarbij ze iedere maand moesten aanvinken welke complicaties ze hadden gezien bij hun patiënten. Omdat het om anonieme data gaat, was er geen informed consent van patiënten nodig en vaak ook geen toestemming van een medisch ethische commissie. Dit leverde gegevens op van in totaal ruim 30.000 kinderen met IBD.’ Het resultaat van dit onderzoek is in de ogen van Klomberg misschien wel de belangrijkste bevinding uit zijn hele proefschrift. Klomberg: ‘We kwamen erachter dat er best wel wat zeldzame complicaties worden gemeld. We zagen vooral dat veneuze trombose vaker voorkomt dan gedacht. Hoewel het absolute risico laag is, hebben kinderen met IBD een 14 keer hoger risico op veneuze trombose dan kinderen zonder IBD.’³ 

‘Kinderen met IBD hebben 14 keer zoveel kans op veneuze trombose dan kinderen zonder IBD’

Richtlijnen aangepast

Opvallend was ook dat 70% van de gevallen van veneuze trombose optrad bij kinderen met colitis ulcerosa. En dat terwijl er in de praktijk juist 2 keer zoveel kinderen met de ziekte van Crohn zijn. Klomberg: ‘Dit wijst erop dat ontsteking van de dikke darm een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van veneuze trombose.’ Nog een opvallende bevinding: circa 40% van de kinderen met veneuze trombose was jonger dan 12 jaar.³ In de Europese richtlijn voor kinderen met colitis ulcerosa (ECCO-ESPGHAN-richtlijn, red.) werd er ten tijde van dit onderzoek bij het voorschrijven van tromboseprofylaxe een onderscheid gemaakt tussen kinderen jonger en ouder dan 12 jaar. Het hebben van actieve colitis ulcerosa was voor beide leeftijdsgroepen een voorwaarde voor profylaxe, in combinatie met 1 risicofactor (zoals complete immobilisatie, het hebben van een centrale lijn of gebruik van orale anticonceptie) vanaf 12 jaar en 2 risicofactoren onder 12 jaar. De bevindingen van Klomberg hebben geleid tot aanpassing van de richtlijnen. Klomberg: ‘In onze studie bleek actieve ziekte de belangrijkste risicofactor voor veneuze trombose en is er geen onderbouwing gevonden voor een leeftijdsonderscheid. Tromboseprofylaxe wordt nu geadviseerd bij alle kinderen met actieve colitis ulcerosa, ongeacht of ze andere risicofactoren hebben en ongeacht hun leeftijd.’⁴ 

‘Tromboseprofylaxe wordt nu geadviseerd bij alle kinderen met actieve colitis ulcerosa’

Vroege anti-TNF-therapie 

Een andere belangrijke bevinding uit het onderzoek van Klomberg is de toegevoegde waarde van vroegtijdige anti-TNF-therapie bij kinderen met de ziekte van Crohn. Dit concludeerde hij uit een andere real-world studie die loopt binnen hetzelfde wereldwijde netwerk van kinderMDL-artsen: het PIBD-SETQuality Inceptie Cohort. In deze prospectieve observationele cohortstudie waarin 13 centra participeren, worden kinderen vanaf de IBD-diagnose gevolgd. Klomberg vergeleek bij kinderen met de ziekte van Crohn de behandelresultaten van vroegtijdige anti-TNF (binnen 90 dagen na diagnose gestart) met die van conventionele inductiebehandelingen, zoals exclusieve enterale voeding of corticosteroïden. Klomberg: ‘Kinderen die vroeg anti-TNF kregen, bleken betere behandeluitkomsten te hebben na 1 jaar. Ze bereikten vaker langdurige steroïdvrije remissie of milde tot inactieve ziekte.’³ Dat gold vooral voor patiënten die bij diagnose zogenoemde “predictors of poor outcome” (POPO’s) hadden, zoals perianale ziekte of groeivertraging. Klomberg: ‘Voor deze groep wordt "upfront” behandeling ook aanbevolen in de huidige richtlijn, maar in onze studie zagen we dat het in de praktijk nog lang niet altijd wordt gedaan. Dat komt omdat de richtlijn toch nog ruimte biedt om te kiezen voor andere soorten therapie.’ Ook bij patiënten met matige tot ernstige ziekte - op basis van een klinische ziekteactiviteit score - zag Klomberg betere behandeluitkomsten met vroegtijdige anti-TNF-therapie. Dit ondersteunt een verschuiving naar een meer proactieve behandelstrategie bij met name hoogrisicopatiënten met de ziekte van Crohn. Kortom: het onderzoek van Klomberg laat zien dat real-world data kunnen bijdragen aan effectievere en veiligere behandelingen van kinderen met IBD.⁵ 

‘Kinderen met Crohn die vroeg anti-TNF krijgen, hebben betere behandeluitkomsten’

Referenties

1. https://www.crohn-colitis.nl/over-crohn-colitis/kinderen-en-de-ziekte-van-crohn-of-colitis-ulcerosa/, geraadpleegd op 28 november 2025
2. Vuijk SA, Camman AE, de Ridder L. Considerations in Paediatric and Adolescent Inflammatory Bowel Disease. J Crohns Colitis. 2024 Oct 30;18(Supplement_2):ii31-ii45. doi: 10.1093/ecco-jcc/jjae087. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39475081/
3. Proefschrift Renz Klomberg 2025. Real-world data in pediatric inflammatory bowel disease
4. Assa A, Aloi M, Van Biervliet S, et al. Management of paediatric ulcerative colitis, part 2: Acute severe colitis-An updated evidence-based consensus guideline from the European Society of Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition and the European Crohn's and Colitis Organization. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2025 Sep;81(3):816-851. doi: 10.1002/jpn3.70096. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40528309/
5. Klomberg RCW, van der Wal HC, Aardoom MA, et al. PIBD-SETQuality collaborative group. Improved Clinical Outcomes With Early Anti-Tumour Necrosis Factor Alpha Therapy in Children With Newly Diagnosed Crohn's Disease: Real-world Data from the International Prospective PIBD-SETQuality Inception Cohort Study. J Crohns Colitis. 2024 May 31;18(5):738-750. doi: 10.1093/ecco-jcc/jjad197. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38011797/

C-ANPROM/NL/GI/0274 januari 2026